12 merken en 12 horloges – Het verhaal achter de "Dirty Dozen"-veldhorloges

Veldhorloges, oftewel horloges die speciaal zijn ontworpen voor militaire missies, zijn ook vandaag de dag nog steeds erg populair. Denk bijvoorbeeld eens aan de Khaki Field van Hamilton, die al jaren tot de bestsellers van het merk (of van de branche?) behoort en tegenwoordig een aanzienlijk deel van de omzet van Hamilton voor zijn rekening neemt.

Maar wist je dat het kenmerkende monochrome ontwerp van de wijzerplaten teruggaat op twaalf militaire veldhorloges die aan het begin van de Tweede Wereldoorlog in opdracht werden gemaakt, en die in de volksmond ‘the dirty dozen’ worden genoemd?

12 horloges van 12 merken

Geconfronteerd met een woedende Tweede Wereldoorlog gaf het Britse Ministerie van Defensie opdracht tot de ontwikkeling van een nieuw type polshorloge dat de soldaten tijdens hun missies zo goed mogelijk zou ondersteunen: een robuust, waterdicht en uiterst betrouwbaar functioneel horloge. In vergelijking met de loopgravenhorloges die eerder tijdens de Eerste Wereldoorlog werden gebruikt, moesten deze nieuw ontwikkelde modellen echter zowel qua uiterlijk als qua functionaliteit een flinke stap vooruit zetten.

Daartoe heeft het Ministerie van Defensie twaalf Zwitserse horlogemerken geraadpleegd om hen deze cruciale taak toe te vertrouwen: Buren, Cyma, Eterna, Grana, Jaeger-LeCoultre, Lemania, Longines, IWC, Omega, Record, Timor en Vertex.

Unieke specificaties

Het ministerie liet niets aan het toeval over; het correct functioneren (of juist niet functioneren) van een horloge kon immers het verschil betekenen tussen leven en dood voor soldaten in de strijd.

Destijds werd commandant Alan Brooks beschouwd als het brein achter de ontwikkeling van het „perfecte soldatenhorloge“, en hij stelde de volgende kenmerken vast:

• Zwarte wijzerplaat met Arabische cijfers.
• Kleine secondewijzer op 6 uur met spoorwegminuterie
• Verlichte uur- en minutenwijzers en indexen
• Nauwkeurige bewegingen (indien mogelijk gekalibreerd volgens chronometernormen)
• Handopwindbare uurwerken met 15 juwelen
• Onbreekbaar plexiglas en schokbestendige behuizing
• Waterdichte kroonknop die goed in de hand ligt (ook met handschoenen aan te bedienen)
• De best mogelijke waterbestendigheid

Kenmerkend ontwerp

Naast de overzichtelijke zwart-witte wijzerplaat zijn de meeste wijzerplaten van de 'Dirty Dozen'-veldhorloges versierd met de merknaam en een zogenaamde 'Broad Arrow' direct daaronder. Deze term verwijst naar een gestileerde weergave van een metalen pijlpunt, bestaande uit een schacht en twee weerhaken die in een punt samenkomen. De Broad Arrow, die traditioneel in de Britse heraldiek wordt gebruikt, wordt beschouwd als een symbool met een rijke geschiedenis dat door de Britse regering vaak werd gebruikt om haar eigendom te markeren.

Hetzelfde geldt voor de achterkant van de horloges, waar op de achterdeksel niet alleen de Broad Arrow te zien is, maar ook drie W’s. De letters 'W.W.W.' waren gegraveerd op de geschroefde of vastgeklikte stalen achterkant en staan voor 'Watches, Wrist, Waterproof' – met andere woorden: niets anders dan een waterbestendig polshorloge. Een ander herkenbaar kenmerk is het militaire serienummer direct daaronder, bestaande uit een hoofdletter gevolgd door maximaal vijf cijfers.

De Dirty Dozen vandaag

Originele 'Dirty Dozen'-horloges uit de Tweede Wereldoorlog worden tegenwoordig voor astronomische bedragen verhandeld op de tweedehandsmarkt, niet in de laatste plaats vanwege hun zeldzaamheid en bewogen geschiedenis.

Het goede nieuws is echter dat veel van de genoemde twaalf horlogemerken nog steeds bestaan of inmiddels een comeback hebben gemaakt, zodat er tegenwoordig gemakkelijk een breed scala aan getrouwe replica’s te koop is.

Heb je vragen over dit merk?

neem contact met ons op