5 feiten over de Cartier Tank: de klassieke unisex-horloge

Precies 100 jaar geleden ontwierp Louis Cartier de Tank. Door een geniale ingeving en een gelukkig toeval creëerde de Franse horlogemaker een uitzonderlijk uurwerk dat als geen ander het spel van contrasten beheerst. Zijn unieke uitstraling blijft tot op de dag van vandaag horlogeliefhebbers over de hele wereld fascineren. Bijna geen enkel ander horloge is er even goed in geslaagd een brug te slaan tussen verschillende tijdperken en het beste van vroeger en nu te combineren.

Het iconische horloge werd voor het eerst ontworpen door Louis Cartier als blijk van dankbaarheid voor John Pershing, de Amerikaanse commandant die in 1917 met zijn tankvloot de vrede in Europa herstelde. Destijds werd een handgemaakt prototype van dit rechthoekige horloge aan Pershing geschonken. Pershing had geen idee dat het horloge dat hij ontving in een oogwenk een klassieker zou worden. Het unieke ontwerp van de Tank is sinds zijn ontstaan in het begin van de 20e eeuw een favoriet op de markt gebleven. Het belang van de Cartier Tank reikt verder dan zijn plaats in de geschiedenis, want het markeert ook een nieuw tijdperk in de horlogemakerij. In tegenstelling tot de mode in het begin van de 20e eeuw werd de Cartier Tank ontworpen als polshorloge. Dit was een baanbrekende stap, aangezien zakhorloges in die tijd zeer gangbaar waren en de voorkeur genoten.

Laten we even naar het heden springen – hoe komt het eigenlijk dat de Cartier Tank een eeuw na zijn introductie nog steeds zo geliefd is? Het geheim van het succes is een ingenieus ontwerp dat de tand des tijds heeft doorstaan. Tot op de dag van vandaag blijven de Romeinse cijfers, de ‘chemin-de-fer’-ring, de blauwstalen wijzers en de kroon met saffiercabochon de kenmerkende elementen van de Tank. Belangrijker nog is dat het uitblinkt als een prachtige combinatie van sieraad en kostbaar horloge. Deze unieke ontwerpkenmerken maakten het tot het eerste unisex-horloge ter wereld. De Tank is even populair bij mannen als bij vrouwen.

Er zijn maar weinig horloges die kunnen bogen op een even roemrijke geschiedenis als die van de Cartier Tank. Het is een legende in de geschiedenis van de horlogemakerij en hieronder hebben we 5 interessante weetjes over dit iconische horloge voor u op een rijtje gezet.

1. De Tank was een van de eerste polshorloges

Deze bewering klopt. Toen John Pershing in 1917 van Louis Cartier het handgemaakte prototype van een rechthoekig horloge cadeau kreeg, was dit een van de allereerste polshorloges ooit. Volgens de legende werd het eerste polshorloge 100 jaar geleden bedacht door de geniale Abraham-Louis Breguet voor een aristocratische dame. De visie van Breguet op het genre van het polshorloge was echter meer gericht op een unieke sieradencreatie dan op een nieuwe vorm van tijdmeting. In die tijd zouden heren zich sterk hebben verzet tegen zo'n modern gadget als een polshorloge. Een zakhorloge werd stijlvol in het vest van het driedelige pak gestopt, zoals de 19e-eeuwse etiquette voorschreef voor een heer.

Monsieur Cartier, een echte visionair en opmerkelijke horlogemaker, zag al snel de tekenen van de komende verandering. Al in 1904 had hij een echt polshorloge ontwikkeld, de Santos, voor zijn vliegavonturen met zijn Braziliaanse vriend en piloot, Alberto Santos Dumont. Net als de Tank is het originele pilotenhorloge iconisch en is de unieke stijl ervan vandaag de dag net zo overtuigend als toen.

2. Het ontwerp is geïnspireerd op de eerste tanks

De geschiedenis van de Tank is alom bekend. Net als eerdere modellen weerspiegelt de Tank Cartiers persoonlijke voorkeur voor de eenvoudige en heldere vormen van het tweede Franse neoclassicisme, een voorloper van de art deco. Hij wist het functiegerichte pragmatisme consequent te combineren met de kenmerkende avant-gardestijl van het huis, waardoor een fascinerend nieuw ontwerpconcept ontstond. Twee balkachtige steunen, die lijken op schakels van rupsbanden, verlengen visueel de zijkanten van de rechthoek en zorgden ervoor dat de armband naadloos aan de kast kon worden bevestigd. De rechthoekige vorm luidde ook een nieuw tijdperk in voor horlogekasten, die tot dan toe voornamelijk rond waren geweest. Cartier zou Cartier niet zijn als ook het binnenwerk zich niet op voortreffelijke wijze zou presenteren. Het uurwerk de iconische zilveren wijzerplaat met langgerekte Romeinse cijfers was afkomstig van niemand minder dan de meester van de dunne uurwerken, Edmond LeCoultre, met wie Cartier een exclusief contract had.

3. Een van de populairste VIP-horloges aller tijden

_{(L) Prinses Diana, de koningin der harten, had ook een Tank in haar bezit. (R) De Franse modeontwerper Yves Saint Laurent kon de tijdloze elegantie van de Tank niet weerstaan.}

De Tank is qua bekendheid waarschijnlijk ongeëvenaard. Gedurende de afgelopen eeuw sierde hij de polsen van de internationale jetset. Zowel staatslieden als toonaangevende avant-garde kunstenaars, intellectuelen en de mode-elite droegen een Tank. De popartlegende Andy Warhol beweerde dat hij zijn Cartier Tank nooit had opgewonden. Daarop voegde hij in een interview toe: „Ik draag hem niet om de tijd te zien …“ Tot de kring van de Tank behoorden ook Jackie Onassis, Jacques Chirac, Elton John, Truman Capote, prinses Diana, Catherine Deneuve en nog vele anderen.

De legendarische popartkunstenaar Andy Warhol droeg zijn Tank naar verluidt zonder hem ooit op te winden: „Ik draag hem niet om de tijd te kunnen aflezen …”

4. Het eerste unisex-horloge

De Tank ging deze uitdaging volop aan. Naast zijn symbolische status als ‘Ambassadeur van de vrede’ groeide de Tank al snel uit tot een ‘Ambassadeur tussen de seksen’. In 1919 werden er slechts enkele modellen vervaardigd voor de officiële lancering. In 1925 maakte de nieuwe productlijn al een kwart uit van de totale productie van polshorloges bij Cartier, aanvankelijk uitsluitend herenmodellen. Monsieur Cartier richtte zich in de jaren twintig echter al snel op zijn modebewuste vrouwelijke klantenkring en introduceerde vervolgens het Cartier Tank-dameshorloge. Opvallende voorbeelden zijn de Tank Cintrée (1921), met een gewelfde kast die beter om de pols past, en de Tank Chinoise (1922), met oosterse motieven die destijds de heetste trend waren.

5. Cartier Tank, de kameleon

_{Een groot model uit de jaren 70 met een gewelfde kast. De ronding van de kast ligt prettig om de pols.}

Trends komen en gaan, maar de Cartier Tank blijkt zeer goed in staat zich aan te passen aan veranderende modetrends. Door de jaren heen heeft de Tank nieuwe trends gezet zonder af te wijken van zijn oorsprong. In de jaren 70 zette de bijzonder slanke Les Must de Cartier de toon. In 1989 ontwikkelde Cartier de geheel nieuwe Tank Américaine, gebaseerd op de perfecte proporties van de Tank Cintrée uit 1921. In 1996 verschoof de aandacht naar de Tank Française, een nieuw model dat een moderne interpretatie biedt van deze horlogeklassieker. Vanuit technisch oogpunt was 2009 een cruciaal jaar voor de Cartier Tank, toen de iconische Tank Américaine Tourbillon Volant werd geïntroduceerd. Dit horloge is het eerste in de collectie dat is uitgerust met een eigen uurwerk, de 9452 MC met een vliegende tourbillon. De veelzijdigheid van de Tank komt ook tot uiting in de verschillende maten. Het feit dat deze Cartier-horloges in drie maten verkrijgbaar zijn, heeft de aantrekkingskracht van de horloges vergroot. Dankzij de flexibele maten sluit het uurwerk perfect aan om de polsen van zowel mannen als vrouwen.

Dit exemplaar uit 1977 heeft een extra slanke kast. Van opzij gezien is de Tank bijna net zo slank als de bijgevoegde leren band.

Cartier Tank – 100 jaar en nog lang niet klaar

Het spreekt voor zich dat het jubileumjaar, waarin het merk zijn 100-jarig bestaan viert, bol staat van bijzonder verfijnde modellen. Vooral de Tank Cintrée Skeleton is een eerbetoon aan het traditionele vakmanschap, aangezien het uurwerk, het kaliber 9917 MC, de skeletwijzerplaat een uitzonderlijke schoonheid verleent. Bovendien volgt het kaliber 9917 MC de lichte ronding van de kast van roségoud of platina.

Om de verfijning van het handwerk in al zijn pracht tot uiting te brengen, zien de twee versies – die elk tot een oplage van 100 stuks beperkt zijn – af van de klassieke Tank-wijzerplaat en leggen ze in plaats daarvan de nadruk op de tandwielen die op de achtergrond in verschillende lagen zijn aangebracht.

(L) De Tank Cintrée is het opengewerkte technische vlaggenschip van de collectie. De indrukwekkende schoonheid van het eigen kaliber staat centraal in deze kunstzinnige compositie. (R) De verschillende maten van de Tank vormen een belangrijk onderdeel van het succesrecept van de Tank. Dankzij de passende afmetingen lijkt de rechthoekige kast om de pols bijna op maat gemaakt. Hier een drietal Louis Cartier Tank-modellen.

De modellen uit de Tank Louis Cartier-lijn zijn een eerbetoon aan het origineel. De essentie van de Tank-filosofie is immers door de jaren heen onveranderd gebleven: de heldere weergave van de tijd om je pols. Zelfs Louis Cartier zou trots zijn geweest op de strakke lijnen en verhoudingen. Een gedurfdere ontwerpvariant is de Tank Américaine, die eveneens verkrijgbaar is in kleine, middelgrote en grote modellen. Deze waardige opvolger van de Tank Cintrée, met zijn bolle kast en rechthoekige vorm, is compacter. De zijbalken en de flanken van de kast komen beter tot hun recht door hun licht afgeronde vorm. Kenmerkend voor de Tank is dat deze afronding terugkomt in de Romeinse cijfers en de uurring, die prachtig zijn uitgerekt.