12 merken en 12 horloges – Het verhaal achter de "Dirty Dozen"-veldhorloges

Veldhorloges, oftewel speciaal ontworpen horloges voor militaire missies, zijn ook vandaag de dag nog erg populair. Denk maar eens aan de Khaki Field van Hamilton, die al jaren tot de bestsellers van het merk (of de sector?) behoort en vandaag de dag een aanzienlijk deel van de omzet van Hamilton voor zijn rekening neemt.

Maar wist u dat het karakteristieke monochrome ontwerp van de wijzerplaten terug te voeren is op twaalf militaire veldhorloges die aan het begin van de Tweede Wereldoorlog in opdracht werden gemaakt, en die in de volksmond 'the dirty dozen' worden genoemd?

12 horloges van 12 merken

Geconfronteerd met een woedende Tweede Wereldoorlog gaf het Britse Ministerie van Defensie opdracht tot de ontwikkeling van een nieuw type polshorloge om zijn soldaten tijdens hun missies zo goed mogelijk te ondersteunen: een robuust, waterdicht en zeer betrouwbaar operationeel horloge. In vergelijking met de loopgravenhorloges die eerder in de Eerste Wereldoorlog werden gebruikt, moesten deze nieuw ontwikkelde exemplaren echter zowel visueel als functioneel een stapje verder gaan.

Daartoe raadpleegde het Ministerie van Defensie twaalf Zwitserse horlogemerken om hen deze cruciale taak toe te vertrouwen: Buren, Cyma, Eterna, Grana, Jaeger-LeCoultre, Lemania, Longines, IWC, Omega, Record, Timor en Vertex.

Unieke specificaties

Het ministerie liet niets aan het toeval over; het correct functioneren (of niet-functioneren) van een horloge kon immers het verschil betekenen tussen leven en dood voor soldaten in de strijd.

Destijds werd commandant Alan Brooks beschouwd als het brein achter de ontwikkeling van het 'perfecte soldatenhorloge', en hij stelde de volgende kenmerken vast:

• Zwarte wijzerplaat met Arabische cijfers.
• Kleine secondewijzer op 6 uur met spoorwegminuterie
• Lichtgevende uur- en minuutwijzers en indexen
• Nauwkeurige uurwerken (indien mogelijk gekalibreerd volgens chronometernormen)
• Handmatig opwindbaar uurwerk met 15 juwelen
• Onbreekbaar plexiglas en schokbestendige kast
• Waterdichte, gemakkelijk te bedienen kroon (ook met handschoenen te bedienen)
• Best mogelijke waterdichtheid

Kenmerkend ontwerp

Naast de overzichtelijke zwart-witte wijzerplaatindeling zijn de meeste wijzerplaten van de Dirty Dozen-veldhorloges versierd met de merknaam en een zogenaamde Broad Arrow direct daaronder. Deze term beschrijft een gestileerde weergave van een metalen pijlpunt, bestaande uit een schacht en twee weerhaken die in een punt samenkomen. De Broad Arrow, die traditioneel in de Britse heraldiek wordt gebruikt, wordt beschouwd als een symbool met een rijke geschiedenis dat door de Britse regering vaak werd gebruikt om haar eigendom te markeren.

Hetzelfde geldt voor de achterkant van de horloges, waar op de achterdeksel niet alleen de Broad Arrow staat, maar daarnaast ook drie W's. De "W.W.W." werd gegraveerd op de een geschroefde of ingeklikte stalen achterkant en staat voor „Watches, Wrist, Waterproof“ – met andere woorden, niets anders dan een waterbestendig polshorloge. Een ander herkenbaar kenmerk is het militaire serienummer direct daaronder, bestaande uit een hoofdletter gevolgd door maximaal vijf cijfers.

De Dirty Dozen vandaag

Originele Dirty Dozen-horloges uit de Tweede Wereldoorlog wisselen tegenwoordig voor waanzinnige bedragen van eigenaar op de tweedehandsmarkt, niet in de laatste plaats vanwege hun schaarste en bizarre geschiedenis.

Het goede nieuws is echter dat veel van de bovengenoemde twaalf horlogemerken nog steeds bestaan of inmiddels een comeback hebben gemaakt, zodat er tegenwoordig gemakkelijk een verscheidenheid aan getrouwe replica's kan worden gekocht.

Heeft u vragen over dit merk?