9 mythes over de Junghans Max Bill

MYTHES ONTMANTELEN

Na de beroemde keukenklok van Max Bill, die sinds het einde van de jaren vijftig als geen ander de moderne Duitse keuken siert, bracht Junghans een serie polshorloges van de Zwitserse Bauhaus-ontwerper op de markt. Hoewel deze collectie aanvankelijk vrijwel onopgemerkt bleef, wordt ze nu beschouwd als de ultieme designklassieker, met haar drie eerdere modellen in roestvrij staal en vergulde afwerking. Een klassieke collectie waarover nog steeds veel misvattingen de ronde doen.

Mythe 1: Max Bill was de eerste die strakke en minimalistische ontwerpen in de horlogewereld introduceerde.

Eigenlijk zijn er tal van Bauhaus-ontwerpen die al lang vóór het tijdperk van Max Bill bij Junghans bestonden en die meer zijn gebaseerd op de eenvoud van de Bauhaus-stijl. Ook Duitse horloges maken al lang gebruik van dit soort minimalistisch design. Een prominent voorbeeld van Zwitserse makelij is de Movado 'Museum Watch', ontwikkeld door George Horwitt in 1947. Het kreeg deze bijnaam omdat het in zeer korte tijd vaak in musea werd tentoongesteld, bijvoorbeeld in het Museum of Modern Art in New York. Over het algemeen zouden veel oude horloges uit het pre-Max Bill-tijdperk vandaag de dag als Bauhaus worden aangemerkt, simpelweg omdat horlogeontwerpen over het algemeen strakker en soberder waren dan vandaag de dag.

Mythe 2: De Max Bill Chronoscope is ontworpen door Max Bill.

De Chronoscope is zelfs het enige model in de collectie dat na het overlijden van de ontwerper is ontworpen. De chronograaf is niet de enige complicatie die pas in de vernieuwde versie van de Junghans Max Bill voor het eerst werd toegepast, want ook de datumweergave maakte oorspronkelijk geen deel uit van het horloge.

Mythe 3: Alle Max Bill-modellen uit de jaren zestig zijn voorzien van het Junghans Design-logo.

Max Bill was niet bepaald dol op nieuwe Duitse modewoorden. Het feit dat het Engelse woord ‘Design’ de meest iconische opschrift op de wijzerplaat van Max Bill-horloges is geworden, heeft dan ook iets ironisch. Andere opschriften die te vinden zijn, zijn Junghans, Junghans Automatic en Junghans Meister. In tegenstelling tot de andere hier genoemde opschriften kunnen exemplaren met ‘Junghans Design’ ongetwijfeld aan Max Bill worden toegeschreven, aangezien geen enkel Junghans-horloge dat niet door de Zwitserse kunstenaar is ontworpen, dit opschrift draagt.

Mythe 4: De originele Max Bill-modellen waren van betere kwaliteit dan de heruitgegeven exemplaren.

Vanwege hun zeldzaamheid worden vintage exemplaren uit de Max Bill-collectie op de tweedehandsmarkt voor steeds hogere prijzen verkocht. Toch is er geen verschil in kwaliteit ten opzichte van de modellen uit de meest recente collectie. Wat de horlogekast betreft, zijn de nieuwe modellen van hogere kwaliteit dan het origineel omdat er 316L roestvrij staal, een hoogwaardige en robuuste metaallegering, wordt gebruikt. Wat de uurwerken betreft, is er niet veel verschil in kwaliteit. Het is zelfs precies het tegenovergestelde. Het ETA-kaliber is al tientallen jaren vrijwel ongewijzigd geproduceerd en behoort tot de meest betrouwbare uurwerken op de markt.

Mythe 5: Sinds 1957 ontwerpt Max Bill polshorloges voor Junghans.

Er bestaan verschillende meningen over de precieze periode waarin de productie plaatsvond. Vaak wordt aangenomen dat Max Bill al vanaf 1957 polshorloges ontwierp voor Junghans. Het staat in ieder geval vast dat hij eerst de staande klokken en keukenklokken ontwierp. Het valt echter niet te ontkennen dat hij in de beginfase van zijn werk niet meewerkte aan sommige ontwerpen voor polshorloges. Junghans zelf heeft alleen de eerder in dit artikel genoemde ontwerpen bevestigd. Volgens de meeste andere bronnen wordt alleen 1962 genoemd als het jaar waarin deze polshorlogecollectie voor het eerst werd geïntroduceerd. Vaak wordt 1961 genoemd, omdat er uurwerken in werden verwerkt die al in 1961 in omloop waren. Desondanks waren er destijds veel uurwerken op voorraad die maanden of zelfs jaren later werden ingekast, en elke indicatie die naar 1961 wijst, blijft nog steeds ongefundeerd.

Mythe 6: Max Bill ontwierp uitsluitend horloges voor Junghans.

Tegenwoordig wordt hij vaak in verband gebracht met horlogeontwerpen voor Junghans. Tegelijkertijd ontwierp hij horloges voor Omega en Movado. Beide modellen gingen echter pas jaren later in productie. De regenboogkleurige Omega Max Bill is bijzonder gewild bij verzamelaars en haalt marktprijzen in de midden- tot hoge viercijferige range in Britse ponden.

Mythe 7: Alle Junghans-horloges met het beroemde cijfer 4 dat met Max Bill wordt geassocieerd, zijn ontworpen door Max Bill zelf.

Veel Junghans-modellen, met name die met het beroemde Bauhaus-cijfer vier, worden doorgaans aan hem toegeschreven. Dit kenmerkende ontwerpelement werd echter al gebruikt voordat de Max Bill-collectie bestond en is ook terug te vinden op modellen die in het begin van de jaren zestig, tegelijk met de Max Bill-collecties, werden geproduceerd.

Mythe 8: Alle Max Bill-modellen die ooit zijn geproduceerd, hebben lichtgevende punten.

Lichtgevende markeringen zijn niet per se een vereiste om de authenticiteit van een Max Bill-horloge vast te stellen. Sommige originele modellen uit de jaren zestig met gefacetteerde indexlijnen hebben geen lichtgevende markeringen, evenals modellen uit de eerste generatie heruitgebrachte Max Bill-modellen uit 1997.

Mythe 9: Als het lichtgevende materiaal op een vintage Max Bill groenachtig lijkt, wordt het later vervangen

Wanneer een ouder horloge groen lichtgevend materiaal bevat, in tegenstelling tot het gelige materiaal van de oudere radium- en tritiummodellen, wordt vaak aangenomen dat dit op een bepaald moment is vervangen. Daarom zouden ze niet als origineel worden beschouwd. Er moet echter één ding in gedachten worden gehouden: Duitse fabrikanten gebruikten namelijk fosforhoudende lichtgevende materialen die naarmate ze ouder werden een groene tint kregen. Dit gold ook voor horloges van Max Bill, waardoor de lichtgevende vlekken daarop vaak een groene patina hebben gekregen. Als men de authenticiteit van de lichtgevende vlekken van een ouder horloge wil controleren, is het aan te raden om de lichtkracht ervan in het donker te testen. Als ze sterk groen gloeien, is het lichtgevende materiaal zeker vervangen, aangezien de originele exemplaren inmiddels zouden zijn uitgebrand.