KUDOKE-horloges uit Saksen: een gesprek met GPHG-winnaar Stefan Kudoke
Als het om horloges gaat, hoeft Duitsland zich voor geen enkel ander land te schamen, dat is duidelijk. Het land heeft echter zoveel meer te bieden dan de gebruikelijke namen uit Glashütte. Vandaag richten we onze aandacht op Weifa, een klein stadje in de buurt van Bautzen, niet ver van de Tsjechische grens. In Weifa brengt horlogemaker Stefan Kudoke zijn visie op het horlogemaken tot leven met nauwgezet handwerk en met de steun van zijn vrouw Ev.
Stefan Kudoke werd begin november 2019 de eerste onafhankelijke Duitse horlogemaker die de prestigieuze Grand Prix d’Horlogerie de Genève (GPHG) – de Oscar van de horlogemakerij – in de categorie „Petite Aiguille“ in de wacht sleepte. Met zijn horloge KUDOKE 2 wist hij het op te nemen tegen grote namen uit de branche, zoals Zenith, IWC en Maurice Lacroix.
Meneer Kudoke, u weet hoe het is om voor grote merken als Breguet en Omega te werken. Wat heeft u er uiteindelijk toe bewogen om op een dag uw eigen horlogemerk op te richten? Wat was achteraf gezien uw grootste hindernis?
Ja, ik heb voor verschillende gerenommeerde horlogemerken gewerkt en daar veel geleerd van goede collega’s. Ik ben echter iemand die graag zijn eigen ideeën in praktijk brengt. De structuren van de bedrijven werden gewoon te beperkend voor mij om mezelf verder te ontwikkelen. Zelfs als je in de beste afdelingen zit, ben je nog steeds slechts een klein radertje in een grote machine. Bovendien kon ik mijn honger naar kennis niet meer stillen, en daarom ben ik gestopt met werken om te gaan studeren. Tijdens mijn studie groeide de gedachte of het idee om een eigen merk op te richten. Dat is wat ik toen heb gedaan – KUDOKE is als het ware geboren in mijn kamer in het studentenhuis.
Terugkijkend was het gebrek aan financiële middelen de grootste uitdaging. Ik heb het bedrijf destijds zonder investeerders of bankleningen opgebouwd, en dat is tot op de dag van vandaag nog steeds zo. Zakelijk gezien is dat zeker niet verstandig, maar voor mij persoonlijk voelt het precies goed. De oprichting van het bedrijf en de naamsbekendheid zouden natuurlijk veel sneller gaan met financiële steun. Maar ik ben nog jong en heb tijd. Bovendien is mijn vrijheid erg belangrijk voor mij. Ik neem de term ‘onafhankelijke horlogemakerij’ gewoon letterlijk.
Uw horloges vertonen verschillende kenmerken die zijn geïnspireerd op de horlogemakerij uit Glashütte, zoals de met de hand gegraveerde balansbrug of de decoratie met zonnestraalpolijsting. In hoeverre kan dit worden gezien als een bewuste eerbetoon aan het Duitse mekka van de horloges, dat op een steenworp afstand van u ligt?
Toegegeven, sommige kenmerken van uurwerk zijn geïnspireerd op de horlogemakerij uit Glashütte. Als je jarenlang in en met Glashütte hebt gewerkt, laat dat sporen na die min of meer bewust in mijn creaties zijn verwerkt. Ik zou het echter niet als een bewuste hommage omschrijven, ook al heb ik veel waardering voor de Glashütte-horlogemakerij. Ik wil dus mijn eigen weg gaan met mijn horloges. Voor de nieuwe modelreeks HANDwerk bijvoorbeeld haalde ik mijn inspiratie uit de uurwerk van historische Engelse duikhorloges. Omdat er in het verleden een sterke samenwerking bestond tussen de Engelse en de Saksische horlogemakersgilde, is de cirkel hier rond.
Welke horlogemerken of trends zijn in de loop van uw decennialange carrière uitgegroeid tot inspiratiebronnen voor uw eigen creaties?
Het zal je misschien verbazen, maar eigenlijk interesseren de meeste horlogemerken en hun creaties me niet, en al helemaal geen trends. Ik heb me de afgelopen 15 jaar gespecialiseerd in skelethorloges – per definitie een niche – en ik volg geen trends. Ik maak gewoon horloges die ik mooi vind.
Ik ben geïnteresseerd in mensen, in bijzondere persoonlijkheden binnen de horloge-industrie. Dat is wat voor mij telt. Daaronder reken ik de zogenaamde „onafhankelijke horlogemakers“, die op de Duitse horlogemarkt grotendeels onbekend zijn, maar in andere landen een uitstekende reputatie genieten. Deze persoonlijkheden onderscheiden zich door hun vermogen om zelf horloges te ontwerpen, te vervaardigen en daar uiteindelijk een horlogemerk van op te bouwen.
Het zijn persoonlijkheden die de kennis en vaardigheden van het horlogemakersvak in stand houden, terwijl robots en kunstmatige intelligentie de productie in de industrie overnemen. Deze toekomstige waarde wordt vandaag de dag al duidelijk. Kijk maar naar de wereldwijde veilingprijzen van horlogemodellen van onafhankelijke horlogemakers. Helaas is de Duitse horlogemarkt tot nu toe nog niet doordrongen van de wereld van de onafhankelijke horlogemakerij. Maar daar kan nog verandering in komen.
Met welke eigenschappen zou u vanuit uw perspectief de typische Kudoke-klant omschrijven?
Er bestaat niet zoiets als de typische KUDOKE-klant. Hij of zij is net zo uniek en verschillend als elk horloge van KUDOKE. Maar één ding hebben ze allemaal gemeen: ze dragen het horloge voor zichzelf; een grote merknaam is voor hen niet belangrijk. Daarom zijn de klanten van KUDOKE in zekere zin ook ‘onafhankelijk’.
Baselworld ligt al een tijdje onder vuur, maar ook dit jaar kon men er weer uw nieuwste creaties bewonderen. In hoeverre vindt u dit een geschikte manier voor kleinere nichemerken om in de toekomst naam te maken?
De Baselworld is ook in haar tiende jaar nog steeds een uitstekend platform voor mij. Kleinere producenten zoals wij kunnen daar onze bekendheid vergroten en ons presenteren aan bezoekers uit de hele wereld. De grote merken hebben de Baselworld tegenwoordig zeker niet meer nodig. Voor ons kleinere spelers zou het stopzetten van de beurs echter zeer nadelig zijn.
In de KUNSTwerk-collectie laat u al uw vakmanschap zien met gedetailleerde skelet- en graveerwerkzaamheden of een tourbillon. Wat kunt u ons vertellen over de omvang van uw eigen productie en de productietijd?
Helaas kunnen we als klein familiebedrijf niet alles zelf produceren. Voor sommige onderdelen is dat ook helemaal niet zinvol, omdat er specialisten zijn – denk bijvoorbeeld aan balansveren – die deze in een veel hogere kwaliteit kunnen produceren dan wij zouden kunnen. Toch kopen we bijna al onze onderdelen volledig onbewerkt in. De volledige revisie en afstelling van de onderdelen, de afwerking, tot en met de eindmontage, vindt bij ons in eigen huis plaats. Daarnaast produceren we sommige onderdelen van onze uurwerken, evenals sommige wijzers en wijzerplaten, met conventionele methoden in eigen huis. En natuurlijk ontwerp en ontwikkel ik de afzonderlijke modellen, ook de op maat gemaakte, zelf.
Vanwege het hoge aandeel handwerk produceren we ongeveer 50 exclusieve horloges per jaar. De levertijd voor bestellingen bedraagt momenteel ongeveer 6 maanden, maar we doen er altijd alles aan om onze klanten niet te lang te laten wachten.
Met uw HANDwerk-collectie komen ook liefhebbers van eenvoudige ontwerpen volledig aan hun trekken. Op welke manier heeft HABRING² u daarbij geholpen?
We zijn al vele jaren goed bevriend met Maria en Richard Habring. Enige tijd geleden kwam het idee bij me op om mijn collectie kunsthorloges uit te breiden met een nieuwe modellijn. Ik wilde uurwerk geen kant-en-klaar uurwerk kopen, maar het moest iets van mijzelf zijn, met mijn eigen handschrift. Tijdens de gesprekken met HABRING² over dit onderwerp ontstond het idee om op sommige onderdelen samen te werken en deze gezamenlijk bij de betreffende leveranciers te laten produceren, wat uiteindelijk voor beide partijen voordelig is.
In dat opzicht waren Maria en Richard voor mij een belangrijke steun tijdens dit traject. Door samen te werken met deze kleinere producenten is het mogelijk om originele horloges te vervaardigen, onafhankelijk van grote, gevestigde Zwitserse bedrijven, en ze uiteindelijk tegen een eerlijke prijs aan te bieden. De uitwisseling met andere horlogemakers over onderwerpen als techniek, ambacht en productietechnieken, en leveranciers, is voor mij bijzonder belangrijk. Samenwerking in plaats van concurrentie – dat is wat deze kleine kring van creatieve horlogemakers kenmerkt.
Het loopt ten einde: hoe gaat het verder met KUDOKE?
Voorlopig ben ik tevreden met hoe de zaken er nu voorstaan. We zullen dus onze weg als familiebedrijf blijven volgen, misschien ons kleine team een beetje uitbreiden, maar niet te groot worden. Wat me in de toekomst aanspreekt, is het verfijnen van mijn vakmanschap, het leren en uitbreiden van bijna vergeten ambachtelijke technieken, en deze toepassen in toekomstige modellen. Ik beschouw het als een van mijn belangrijkste taken om de kennis van het horlogemaken te bewaren en door te geven aan mijn kinderen, zodat deze niet verloren gaat en uitsterft in het tijdperk van de digitalisering.
