KUDOKE-horloges uit Saksen: Een gesprek met GPHG-winnaar Stefan Kudoke
Als het om horloges gaat, hoeft Duitsland zich voor geen enkel ander land te schamen, dat is duidelijk. Het land heeft echter zoveel meer te bieden dan de gebruikelijke namen uit Glashütte. Vandaag richten we onze aandacht op Weifa, een klein stadje in de buurt van Bautzen en niet ver van de Tsjechische grens. In Weifa brengt horlogemaker Stefan Kudoke zijn visie op horlogemakerij tot leven met nauwgezet handwerk en met de steun van zijn vrouw Ev.
Stefan Kudoke werd begin november 2019 de eerste onafhankelijke Duitse horlogemaker die de prestigieuze Grand Prix d’Horlogerie de Genève (GPHG) – de Oscar van de horlogemakerij – in de categorie „Petite Aiguille“ in de wacht sleepte. Met zijn horloge KUDOKE 2 versloeg hij zwaargewichten uit de branche zoals Zenith, IWC en Maurice Lacroix.
Meneer Kudoke, u weet hoe het is om voor grote namen zoals Breguet en Omega te werken. Wat heeft u er uiteindelijk toe gebracht om op een dag uw eigen horlogemerk op te richten? Wat was achteraf gezien uw grootste hindernis?
Ja, ik heb voor verschillende gerenommeerde horlogemerken gewerkt en daar veel geleerd van goede collega’s. Ik ben echter iemand die graag zijn eigen ideeën in de praktijk brengt. De structuren van de bedrijven werden gewoon te beperkend voor mij om mezelf verder te ontwikkelen. Zelfs als je in de beste afdelingen zit, ben je nog steeds slechts een klein radertje in een grote machine. Bovendien kon ik mijn honger naar kennis niet meer stillen, en daarom ben ik gestopt met werken om te gaan studeren. Tijdens mijn studie groeide de gedachte of het idee om een eigen merk op te richten. Dat is wat ik toen heb gedaan – KUDOKE is als het ware ontstaan in mijn kamer in het studentenhuis.
Terugkijkend was het gebrek aan financiële middelen de grootste uitdaging. Ik heb het bedrijf destijds zonder investeerders of bankleningen opgebouwd, en dat is tot op de dag van vandaag nog steeds zo. Zakelijk gezien is dat zeker verkeerd, maar voor mij persoonlijk precies goed. De oprichting van het bedrijf en de naamsbekendheid van het merk gaan natuurlijk veel sneller met financiële steun. Maar ik ben nog jong en heb tijd. Bovendien is mijn vrijheid erg belangrijk voor mij. Ik neem de term „onafhankelijke horlogemakerij“ gewoon letterlijk.
Uw horloges vertonen verschillende kenmerken die zijn gebaseerd op de horlogemakerskunst uit Glashütte, zoals de met de hand gegraveerde balansbrug of de zongeborstelde versiering. In hoeverre kan dit worden gezien als een bewuste hommage aan het Duitse mekka van de horloges, dat op een steenworp afstand van u ligt?
Toegegeven, er zijn enkele kenmerken van de afwerking uurwerk die zijn gebaseerd op de horlogemakerij uit Glashütte. Als je jarenlang in en met Glashütte hebt gewerkt, laat dat sporen na die min of meer bewust in mijn creaties zijn verwerkt. Ik zou het echter niet omschrijven als een bewuste hommage, ook al heb ik grote waardering voor de horlogemakerij uit Glashütte. Ik wil dus mijn eigen weg gaan met mijn horloges. Voor de nieuwe modelreeks HANDwerk heb ik bijvoorbeeld mijn inspiratie gehaald uit de uurwerkarchitectuur van historische Engelse duikhorloges. Omdat er in het verleden een nauwe samenwerking bestond tussen de Engelse en de Saksische horlogemakersgilde, is de cirkel hier rond.
Welke horlogemerken of trends zijn tijdens je decennialange carrière naar voren gekomen als inspiratiebronnen voor je eigen creaties?
Misschien verbaast het u nu, maar eigenlijk ben ik niet geïnteresseerd in de meeste horlogemerken en hun creaties, en al helemaal niet in trends. Ik heb me de afgelopen 15 jaar gespecialiseerd in skelethorloges – per definitie een niche – en ik volg geen trends. Ik maak gewoon horloges die ik mooi vind.
Ik ben geïnteresseerd in mensen, bijzondere persoonlijkheden binnen de horloge-industrie. Dat is wat voor mij telt. Daaronder vallen voor mij de zogenaamde ‘onafhankelijke horlogemakers’, die op de Duitse horlogemarkt grotendeels onbekend zijn, maar in andere landen een uitstekende reputatie genieten. Deze persoonlijkheden onderscheiden zich door hun vermogen om zelf horloges te ontwerpen, te vervaardigen en daar uiteindelijk een horlogemerk van te ontwikkelen.
Het zijn persoonlijkheden die de kennis en vaardigheden van het horlogemakersvak in stand houden, terwijl robots en kunstmatige intelligentie de productie in de industrie overnemen. Deze waarde voor de toekomst wordt vandaag de dag al duidelijk. Kijk maar naar de wereldwijde veilingprijzen van horlogemodellen van de onafhankelijke horlogemakers. Helaas gaat het gebied van de onafhankelijke horlogemakerij tot nu toe aan de Duitse horlogemarkt voorbij. Maar daar kan nog verandering in komen.
Met welke eigenschappen zou u vanuit uw perspectief de typische Kudoke-klant omschrijven?
De typische Kudoke-klant bestaat niet. Hij of zij is net zo individueel en uniek als elk horloge van KUDOKE. Maar één aspect hebben ze allemaal gemeen: ze dragen het horloge voor zichzelf, een grote merknaam is voor hen niet belangrijk. Daarom zijn de klanten van KUDOKE in zekere zin ook ‘onafhankelijk’.
De Baselworld ligt al enige tijd onder vuur, maar ook dit jaar waren uw nieuwste creaties daar weer te bewonderen. In hoeverre beschouwt u dit als een geschikte manier voor kleinere nichemerken om in de toekomst naam te maken?
De Baselworld is voor mij, ook nu ze al tien jaar bestaat, nog steeds een zeer goed platform. Kleinere producenten zoals wij kunnen daar onze bekendheid vergroten en ons presenteren aan bezoekers van over de hele wereld. De grote merken hebben de Baselworld tegenwoordig zeker niet meer nodig. Voor ons kleinere merken zou het stopzetten van de beurs echter zeer nadelig zijn.
In de KUNSTwerk-collectie laat u al uw vakmanschap zien met gedetailleerd skeletwerk, gravures of een tourbillon. Wat kunt u ons vertellen over de omvang van uw eigen productie en de productietijd?
Helaas kunnen we als klein familiebedrijf niet alles zelf produceren. Voor sommige onderdelen is dat ook helemaal niet zinvol, omdat er specialisten zijn – denk maar aan balansveren – die deze in een veel hogere kwaliteit kunnen produceren dan wij zouden kunnen. Toch kopen we bijna al onze onderdelen volledig onbewerkt in. De volledige revisie en afstelling van de onderdelen, de afwerking, tot en met de eindmontage, vindt bij ons in eigen huis plaats. Daarnaast produceren we sommige onderdelen van onze uurwerken, evenals sommige wijzers en wijzerplaten, met conventionele methoden in eigen huis. En natuurlijk ontwerp en ontwikkel ik de afzonderlijke modellen, ook de op maat gemaakte, zelf.
Vanwege de hoge mate van handmatige productie vervaardigen we ongeveer 50 exclusieve horloges per jaar. De levertijd voor bestellingen bedraagt momenteel ongeveer 6 maanden, maar we proberen onze klanten nooit te lang te laten wachten.
Met je HANDwerk-collectie komen ook liefhebbers van ingetogen ontwerpen aan hun trekken. In welk opzicht heeft HABRING² je hierbij geholpen?
We zijn al vele jaren goed bevriend met Maria en Richard Habring. Enige tijd geleden speelde het idee in mijn hoofd om mijn kunsthorloges uit te breiden met een nieuwe modellijn. Ik wilde hiervoor geen kant-en-klaar uurwerk kopen, maar het moest iets van mijzelf zijn, met mijn eigen handtekening. Tijdens de gesprekken met HABRING² over dit onderwerp ontstond het idee om op sommige onderdelen samen te werken en deze gezamenlijk door de betreffende leveranciers te laten produceren, wat uiteindelijk voor beide partijen voordelig is.
In dit opzicht waren Maria en Richard een belangrijke steun voor mij tijdens dit traject. Door deze samenwerkingen met kleinere producenten is het mogelijk om originele horloges te vervaardigen, onafhankelijk van grote en gevestigde Zwitserse concerns, en deze uiteindelijk tegen een eerlijke prijs aan te bieden. De uitwisseling met andere horlogemakers over onderwerpen als techniek, ambacht en productietechnieken, en leveranciers is voor mij bijzonder belangrijk. Samenwerking in plaats van concurrentie – dat is wat deze kleine kring van creatieve horlogemakers kenmerkt.
Tot slot: waar ga je naartoe met KUDOKE?
Voorlopig ben ik tevreden met hoe de zaken nu gaan. We zullen dus onze weg als familiebedrijf blijven volgen, misschien ons kleine team een beetje uitbreiden, maar niet te groot worden. Wat me in de toekomst aanspreekt, is het verfijnen van mijn vakmanschap, het leren en uitbreiden van bijna vergeten ambachtelijke technieken, en deze toepassen in toekomstige modellen. Ik beschouw het als een van mijn belangrijkste taken om de kennis van het horlogemaken te behouden en door te geven aan mijn kinderen, zodat deze kennis niet verloren gaat en uitsterft in het tijdperk van de digitalisering.
